2026 – Y flwyddyn y byddwn yn troi gweledigaeth yn realiti.
Gan Martin Chown, Prif Swyddog Gweithredol Dros Dro, Bute Energy.
Wrth i ni gamu i mewn i 2026, rwy’n glir iawn ynglŷn â’r hyn y mae’r flwyddyn hon yn ei gynrychioli i Gymru, i’n system ynni – ac i Bute Energy. Yn syml iawn, dyma’r flwyddyn y byddwn yn cyflawni ein haddewidion.
Ers sawl blwyddyn, rydym wedi bod yn siarad am sut y bydd ein parciau ynni yn helpu i ddadgarboneiddio cyflenwad ynni’r DU. Rydym wedi sicrhau caniatâd cynllunio, wedi datblygu ein prosiectau, ac wedi nodi sut rydym yn mynd i adeiladu system ynni lanach, gwyrddach a mwy diogel i Gymru.
Eleni, rydym yn symud o un parc ynni sy’n barod i’w adeiladu i sawl un arall yn symud tuag at benderfyniad cydsynio. Rydym yn symud o gynllunio i adeiladu. Ac rydym yn symud o weledigaeth i realiti.
Mae’n bryd i ni ddangos – yn ddiffuant ac yn ddilys – pan fydd Bute yn dweud y byddwn yn cyflawni, rydym yn gwneud yn union hynny.
Beth sydd yn y fantol
Mae’r peryglon yn uchel yn 2026 – nid oherwydd bod hyder yn llithro, ond oherwydd bod gennym gyfle gwirioneddol i’w gryfhau.
Mae cymunedau, llywodraethau a buddsoddwyr wedi gweld datblygwyr yn dod a mynd. Gwnaeth rhai ddarparu manteision gwych i Gymru, ond yn anffodus ni wnaeth rhai – felly mae craffu iach yn naturiol ac yn cael ei groesawu gennym. Mae craffu ac ymgysylltu yn ein gwaith hefyd yn arwydd bod pobl yn malio’n fawr am ble maen nhw’n byw. Mae’r cymunedau sy’n cynnal ein prosiectau, y Senedd, diwydiant a’r bobl sy’n byw ac yn gweithio o amgylch ein parciau ynni i gyd yn chwarae rhan wrth lunio trwydded Bute i ddatblygu ein prosiectau, ac rydym yn annog ac yn croesawu hynny.
Os bydd portffolio Bute Energy yn symud ymlaen i weithredu, bydd Cymru’n elwa’n sylweddol yn economaidd ac yn gymdeithasol. Ni dderbyniodd Cymru unrhyw beth mewn rowndiau dyrannu Contract for Difference rhwng 2015 a 2023, ac nid oes unrhyw ddiwygiad grid ystyrlon wedi bod ers degawdau. Mae hyn yn dod â mwy o ymdeimlad o gyfrifoldeb a chyfle i Gymru fod ar flaen y gad mewn chwyldro ynni unwaith eto, ond y tro hwn gydag etifeddiaeth sydd wedi’i phenderfynu, ei chynllunio a’i chyflawni gan ei llywodraeth a’i phobl.
Yn sgil hyn, mae fy uchelgais i Bute Energy yn syml: gwthio ymlaen ar frys heb byth beryglu ansawdd, fel ein bod yn creu etifeddiaeth y gall cymunedau a Chymru fod yn falch ohoni.
Pam mae canlyniadau’r arwerthiant diweddar ar gyfer ynni gwynt ar y môr yn bwysig
Mae ynni adnewyddadwy bellach yn chwarae rhan bendant wrth ddarparu pŵer carbon isel a chost isel. Mae prisio’n bwysig. Mae cystadleurwydd yn bwysig. Os byddwn yn cadw ein costau cynhyrchu’n finiog ac yn gynaliadwy, mae’n cefnogi biliau aelwydydd yn y tymor hir – oherwydd ein bod yn rhan o’r system gyfan sy’n llunio’r pris y mae pobl yn ei dalu.
Bydd pob prosiect ynni llwyddiannus yn helpu i amddiffyn aelwydydd, busnesau a gwasanaethau cyhoeddus Cymru rhag costau ynni rhyngwladol anwadal; gan ddarparu sefydlogrwydd prisiau a rhoi terfyn ar ein dibyniaeth ar nwy wedi’i fewnforio.
Mae hynny’n bwysig i aelwydydd sy’n byw gyda phwysau costau byw. Ac mae’n bwysig i annibyniaeth a chydnerthedd ynni Cymru.
Ar y tir ac oddi ar y tir: Nid cystadleuwyr, ond cyd-chwaraewyr
Dydw i ddim yn gweld gwynt ar y tir yn cystadlu ag ynni ar y môr. Nac ag ynni solar, nac ag ynni adnewyddadwy. Os edrychwch chi ar gymysgedd pŵer y DU, yn enwedig yn y gaeaf, mae angen popeth arnom ni.
Mae’r galw am ynni yn cynyddu. Mae angen ffynonellau amrywiol a dibynadwy o bŵer glân ar y grid. Ymhen 10–15 mlynedd, bydd cyflenwad y DU yn dibynnu ar gymysgedd o dechnolegau, a byddwn ni’n rhan hanfodol o’r cymysgedd hwnnw.
Mae gan wynt ar y tir un fantais enfawr: cyflymder. Mae niwclear yn cymryd 10–15 mlynedd i’w adeiladu. Mae ynni ar y môr yn gyflymach ond yn dal i fod yn hir. A chyda Chymru ar ei hôl hi o’i gymharu â gweddill y DU o ran cyfran ein hynni sy’n dod o ffynonellau adnewyddadwy, mae angen i ni symud ar gyflymder. Gall ein parciau ynni – fel Parc Ynni Twyn Hywel – fod yn darparu pŵer o fewn y degawd hwn.
"Rwy'n ymarferol. Mae fy nghit a phecyn safle yn byw'n barhaol ym mwt fy nghar."
“Fy swydd i yw creu’r amgylchedd lle mae pawb yn gwybod y nod, yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, ac yn cyfrannu’n llawn.”
Mae pobl yn dweud wrtha i fy mod i’n optimistaidd yn naturiol – ac maen nhw’n iawn. Rydw i hefyd yn ymarferol. Mae fy nghit a pecyn safle yn byw’n barhaol ym mwt fy nghar. Bod yn agos at ein pobl a’n prosiectau yw sut rydw i’n gweithio orau.
Ond nid yw arweinyddiaeth yn ymwneud â fi yn cyflawni’r dyfodol i Bute. Mae’n ymwneud â phob un ohonom yn chwarae ein rhan. Datblygu, grid, cymunedau, peirianneg, cynllunio – nid yw dim o hyn yn gweithio ar ein pennau ein hunain. Nid yw caniatâd cynllunio yn dod i’r amlwg trwy lwc. Maent yn dod o ymdrech, aliniad, ymgysylltiad a gwaith caled pur.
Fy swydd i yw creu’r amgylchedd lle mae pawb yn gwybod y nod, yn teimlo’n werthfawr, ac yn cyfrannu’n llawn. Mae arweinwyr yn gwrando mwy nag y maent yn siarad, ac rydym yn cadw ein diwylliant yn gryf trwy sgwrs onest, gwelededd, eglurder – a thrwy osod disgwyliadau beiddgar wedi’u seilio ar arfer cyfrifol.
Eleni, rwy’n disgwyl i ni symud yr holl ddatblygiadau ymlaen yn sylweddol, gyda Pharc Ynni Twyn Hywel ymhell i’r gwaith adeiladu. Rwyf am i ni fod yn cyflawni Cymru a’i system ynni yn y dyfodol yn weladwy.
Yr Enillion ar Fuddsoddiad i Gymru
Mae adeiladu yn dod â manteision cynnar a gweladwy: Bydd yn cefnogi swyddi newydd ac yn datgloi cyllid grant i gymunedau. Ond yr hyn sy’n fy nghyffroi mewn gwirionedd yw’r etifeddiaeth hirdymor.
Byddwn yn helpu cymunedau i adeiladu a dod yn berchnogion ar eu prosiectau ynni eu hunain. Byddwn yn cefnogi sefydliadau lleol i leihau biliau. Byddwn yn cyfrannu at adeiladu gweithlu gwyrdd y dyfodol Cymru drwy ein Strategaeth Sgiliau’r Dyfodol, a byddwn yn ei wneud mewn ffordd sy’n cael ei harwain gan gymunedau eu hunain – eu blaenoriaethau nhw, nid ein rhai ni.
Weithiau, ni all canfyddiad o wynt ar y tir gyd-fynd â realiti. Ni allwch chi bob amser gyfleu graddfa nac ansawdd datblygiad drwy sleid PowerPoint neu wefan.
Ond pan fydd pobl yn gweld ein parc ynni cyntaf yn cael ei adeiladu – cynnydd pendant, gweladwy – rwy’n credu y bydd canfyddiadau’n newid. Bydd popeth rydym wedi’i addo yno mewn bywyd go iawn: y peirianneg, y buddsoddiad amgylcheddol a natur, y manteision cymunedol, y swyddi.
Bydd y dystiolaeth honno’n helpu i feithrin dealltwriaeth ac ymddiriedaeth. Ac ymddiriedaeth yw sylfaen popeth a wnawn.
Edrych ymlaen
Does dim byd yn betrusgar ynglŷn ag Ynni Bute ar hyn o bryd. Rydym yn uchelgeisiol, yn symud yn gyflym, ac yn gwthio’n galed oherwydd ein bod yn gwybod beth sy’n bosibl. Dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, rwy’n hyderus y byddwn yn gweld pump neu chwe pharc ynni yn dod yn fyw. Byddwn yn darparu dros ddau gigawat o bŵer glân a byddwn yn adeiladu rhythm o ddarpariaeth gyfrifol o ansawdd y gall Cymru ddibynnu arno.
“Mae fy neges yn syml: Gweithiwch gyda ni. Ymunwch â ni. Credwch ynom ni.”
Barnwch ni ar berfformiad – ac os ydych chi’n hoffi’r hyn a welwch, rhowch eich cefnogaeth i ni. Os yw Cymru eisiau’r swyddi, y budd economaidd, yr ynni glân fforddiadwy, a’r gostyngiad carbon rydyn ni’n ei addo, mae angen pobl y tu ôl i ni. Rydyn ni’n gwmni sy’n gwneud yr hyn rydyn ni’n ei ddweud – a mwy.
Cael y newyddion diweddaraf i gyd