Tyrbinau, twrci a’r holl bethau ychwanegol: Sut byddaf yn siarad am bŵer gwynt gyda ffrindiau a theulu’r Nadolig hwn.
Blog gan Cerys Bowen, Rheolwr Brand a Digidol yn Bute Energy.
Cyn mynd ymhellach – rhaid i mi gyfaddef – rwy’n llysieuwr.
Os yw hynny’n golygu fy mod i eisoes wedi colli eich sylw gyda phennawd camarweiniol, arhoswch gyda mi! Mae hwn yn ddarlleniad bach defnyddiol ar gyfer rhwng siopa Nadolig munud olaf, yn enwedig os byddwch chi byth yn siarad am bŵer gwynt adeg y Nadolig gyda ffrindiau neu deulu chwilfrydig.
Rwy’n caru’r Nadolig a dal i fyny gyda beth mae teulu a ffrindiau’n ei wneud: Sut mae’r teulu? Sut mae’r swydd newydd yn mynd? A gawsoch chi’r sugnwr llwch robot hwnnw yn y diwedd, ac a fyddech chi’n ei argymell?
Rhywle rhwng y tatws rhost a’r cracers Nadolig, rwy’n disgwyl y bydd rhywun yn pwyso ar draws y bwrdd ac yn gofyn:
“Felly… tyrbinau gwynt. Nagyn nhw’n lladd adar? Nadyn nhw’n salw? Ydyn nhw’n gwneud unrhyw beth mewn gwirionedd?”
Felly, dyma’r fersiwn syml, gyfeillgar o sut rwy’n bwriadu siarad am bŵer gwynt dros yr ychydig ddyddiau nesaf. Oherwydd, fel Rheolwr Brand sy’n gweithio mewn diwydiant cymhleth, rwyf wedi bod yn gweithio gyda chydweithwyr i sicrhau bod y ffordd rydym yn siarad am yr hyn a wnawn yn ddealladwy ac yn gyffrous.
Y pethau sylfaenol:
- Yn ei hanfod, mae tyrbin gwynt yn fersiwn enfawr o ddynamo beic.
- Mae’r llafnau’n dal y gwynt, maen nhw’n troi, ac mae’r symudiad mecanyddol hwnnw’n cynhyrchu trydan.
- Dim hud. Dim dirgelwch. Dim switsh cyfrinachol gan y llywodraeth.
Yr hyn maen nhw’n ei greu:
- Yn y DU, mae gan ynni gwynt ar y tir dros 15 GW o gapasiti wedi’i osod – digon i bweru miliynau o gartrefi gyda thrydan glân a fforddiadwy (ffynhonnell: RenewableUK).
Rhan mawr o’r system pŵer glân:
Ynghyd ag ynni gwynt ar y môr, mae’n gyfrifol am gyfran sylweddol o gynhyrchu trydan y wlad yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Pan mae’n wyntog, gall gwynt gynhyrchu mwy o bŵer na nwy.
Dyna pam pan fydd pobl yn gofyn, “A yw pŵer gwynt yn wirioneddol bwysig?” yr ateb yw:
Ydy. Bob dydd. Ac yn gynyddol felly.
Ond beth am y pryderon cyffredin?
“Maen nhw’n swnllyd / salw.”
Mae tyrbinau modern yn llawer tawelach na dyluniadau hŷn.
O ran golwg? Mae rhai pobl yn eu caru, nid yw eraill. Ac mae hynny’n deg ddigon. Mae cymunedau’n amrywio, a’n gwaith ni yw dod â phobl ar y daith gyda ni a gweithredu ar adborth adeiladol lle bo modd.
“Maen nhw’n lladd adar / niweidio bywyd gwyllt.”
Mae’r pryder hwn yn ddealladwy – ond mae hefyd yn aml yn cael ei orbwysleisio.
Mae datblygwyr fel ni bellach yn defnyddio lleoli gwell, asesiadau amgylcheddol, a monitro bywyd gwyllt i leihau risgiau. Rydym yn cymryd ein cyfrifoldeb i amddiffyn a gwella bioamrywiaeth leol o ddifrif iawn – dyna pam rydym yn dilyn polisi Budd Net i Fioamrywiaeth (BNI) Llywodraeth Cymru. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i natur fod mewn cyflwr gwell ar ôl y parc ynni nag yr oedd o’r blaen.
I roi cyd-destun, mae adeiladau, cerbydau, a chathod domestig yn peri risgiau llawer mwy i adar na thyrbinau.
“Nid yw gwynt yn ddibynadwy – beth os nad oes gwynt?”
Yn wir, mae gwynt yn amrywio. Ond ar draws gwlad neu ranbarth cyfan, mae ffermydd gwynt yn tueddu i ategu ei gilydd: pan fydd un ardal yn dawel, mae un arall yn awelog. Ac mae gwynt yn rhan o gymysgedd – wedi’i gyfuno â ffynonellau eraill i gydbwyso’r grid.
“Maen nhw’n difetha cefn gwlad.”
Pryder teg.
Ond mae llawer o ffermydd gwynt yn sefyll ar dir fferm gweithredol neu dir â llai o effaith, gan ddarparu incwm i ffermwyr wrth barhau i dyfu cnydau neu bori anifeiliaid. Ac i lawer o gymunedau, mae’r cyfaddawd yn werth chweil: buddsoddiad lleol, aer glân, a chyfleoedd eraill fel cyflogaeth a phrosiectau ynni adnewyddadwy lleol a rennir.
Beth mae ynni gwynt yn ei olygu ar hyn o bryd:
Pan fyddaf yn egluro gwynt adeg y Nadolig, fel arfer byddaf yn ei ddwyn yn ôl at y darlun ehangach:
- Trydan cartref yma yng Nghymru – sy’n lleihau ein dibyniaeth ar danwydd ffosil a fewnforir.
- Cynnydd tuag at targedau hinsawdd cenedlaethol, sy’n golygu aer glanach a dyfodol ynni mwy diogel.
- Swyddi a buddsoddiad lleol, yn enwedig mewn rhai ardaloedd o’r wlad lle mae cyfleoedd economaidd yn bwysig.
- Rydym hefyd yn defnyddio mwy a mwy o ynni – faint ohonom sydd bellach yn defnyddio Chat GPT bob dydd? Mae ein defnydd o AI a thechnoleg arall yn cynyddu’n gyflymach nag y gallwn gadw i fyny ag ef a bydd angen mwy o ynni arnom i ddiwallu’r galw.
Wrth i rywun agor yr After Eights, rwy’n ychwanegu rhai ystadegau am bŵer gwynt a’r hyn rydyn ni’n ei wneud yn Bute Energy:
- Gallai ein teulu o barciau ynni gynhyrchu digon o ynni adnewyddadwy i bweru 2.5 miliwn o gartrefi.
- Rydym yn amcangyfrif y bydd ein prosiectau hefyd yn cefnogi dros 2,000 o swyddi yng Nghymru.
- Mae dros 90% o’r deunyddiau a ddefnyddir mewn parciau ynni gwynt ar y tir yn ailgylchadwy.
- Yn ystod 2023, fe wnaeth ynni adnewyddadwy yng Nghymru bweru tua 53% o ddefnydd trydan y wlad (gan gynnwys colledion).
A dyna pryd mae fy mrawd-yng-nghyfraith yn dymuno nad oedd erioed wedi gofyn, mae fy ngŵr wedi agor potel arall o win coch a dydw i byth yn cael fy ngwahodd drosodd am y Nadolig eto.
Cael y newyddion diweddaraf i gyd